Kontil sabah mı akşam mı? İzmir sıcağında başlayan yanlış zamanlama krizi
Merhaba değerli Loveinsun okuyucuları. Bu yazımızda “Kontil sabah mı akşam mı” hakkında faydalı bilgiler bulabilirsiniz.
İzmir’de yaz aylarında zaman kavramı biraz bozulur. Sabah ayrı bir sabah değildir, akşam zaten akşam gibi hiç değildir. Güneş sanki “ben buradayım ve uzun süre de gitmeye niyetim yok” diye şehir üstüne çöker.
İşte böyle bir günün tam ortasında, arkadaş grubundan biri WhatsApp’a tek bir mesaj attı:
“Kontil sabah mı akşam mı?”
Ve grup sustu.
Ama öyle sıradan bir susma değil bu. Telefonu eline alıp 10 saniye hiçbir şey yapmadan ekrana bakma susması. Sonra herkesin aynı anda Google’a yönelmesi susması. Ve en kötüsü: kimsenin aslında neyi sorduğunu tam bilmemesi susması.
Ben o an içimden şunu dedim:
“Tamam… yine kolektif bir bilgi krizine girdik.”
Kontil sabah mı akşam mı? sorusunun ilk çöküş anı
Şimdi dürüst olalım. “Kontil sabah mı akşam mı?” sorusu ilk duyulduğunda insana basit bir ilaç kullanım saatini çağrıştırıyor. Ama mesele hiçbir zaman bu kadar düz değil.
Çünkü insan beyni şöyle çalışıyor:
Bir kelime + belirsizlik = otomatik derin anlam üretimi
Ben de İzmir’de 25 yıllık yaşam tecrübemle şunu öğrendim: Bir şey ne kadar belirsizse, insanlar o kadar emin konuşur.
Arkadaşlardan biri yazdı:
— “Sabah alınır bence.”
Bir diğeri:
— “Yok ya akşamdır o kesin.”
Ben mi? Ben klasik pozisyonumda:
“İkisi de olabilir ama biri çok daha yanlış olabilir.”
İşte böyle başlayıp hiçbir yere varmayan tartışmalar bizim sosyal hayatın temel taşı.
Kontil sabah mı akşam mı? Google’a güvenmek mi, arkadaşına mı?
O an herkes Google’a abanmış durumda.
Ama Google da sanki bizimle dalga geçiyor gibi.
“Kontil sabah mı akşam mı?” yazıyorsun, sonuçlar yarım yamalak, forumlarda 2014’ten kalma yorumlar, biri diyor sabah, biri diyor aç karna, biri diyor “doktorunuza danışın.”
Ben iç ses:
“Zaten biz doktora danışamıyorsak neden buradayız?”
Dış ses:
“Bence sabah.”
Hiçbir bilimsel dayanak yok ama özgüven %100.
İzmir’de buna “deneyimle konuşmak” diyoruz.
Kontil sabah mı akşam mı? ve arkadaş grubunun bilimsel yöntemi
Bizim arkadaş grubunda bir konu tartışılıyorsa üç aşama vardır:
1. Aşama: Kesin bilgi üretimi
Herkes kendi doğrusu ile başlar.
— “Sabah içilir çünkü güne başlarken alınır.”
— “Akşam içilir çünkü günün sonunda etkisini gösterir.”
İki cümle de aynı derecede uydurma ama aynı derecede ikna edici.
2. Aşama: Sözde uzman devreye girer
Grupta mutlaka biri vardır:
“Benim kuzen kullanmıştı…”
Bu cümle geldi mi tartışma artık bilimsel olmaktan çıkar, ailevi referans sistemine geçer.
3. Aşama: Konu tamamen dağılır
Bir anda konu şuraya gelir:
— “Bu arada Kontil mi Kontel mi?”
— “Ben onu hep farklı sanıyordum.”
— “Neydi bu zaten?”
Ve böylece “Kontil sabah mı akşam mı?” sorusu evrim geçirip “Biz neyi tartışıyorduk?” seviyesine ulaşır.
Kontil sabah mı akşam mı? benim zihinsel sabotajım
Benim başıma gelen şey şu: Bir şey anlamadığımda beynim onu çözmek yerine büyütmeye başlıyor.
Mesela o gün sahilde oturuyorum. Deniz güzel, rüzgâr hafif, hayat sakin.
Ama kafamın içinde tek soru:
“Kontil sabah mı akşam mı?”
Ve iç sesim devreye giriyor:
“Sen şu an denize bakman gereken yerde ilaç zamanlaması mı düşünüyor olabilirsin?”
Cevap:
“Evet.”
Çünkü bazı sorular vardır, yanlış zamanda gelir ama doğru yerde kalır.
İzmir usulü çözüm üretme yöntemi
İzmir’de bir sorun varsa çözüm genelde şöyledir:
— “Abi sabah mı akşam mı?”
— “Bak şimdi… önemli olan düzenli almak.”
Bu cümle her şeyi çözer gibi görünür ama aslında hiçbir şeyi çözmez.
Ama kimse de tekrar sormaz çünkü cevap yeterince felsefiktir.
Kontil sabah mı akşam mı? ve zaman algısının bozulması
Bu sorunun en garip tarafı şu: Aslında sadece “sabah mı akşam mı” diye soruyoruz ama zihnimiz bunu çok daha büyük bir şeye çeviriyor.
Mesela ben düşünürken şuralara gidiyorum:
Sabah ne demek?
Akşam gerçekten akşam mı?
Günün başlangıcı kim tarafından belirlenmiş?
Bir anda varoluşsal kriz.
Arkadaşlardan biri bağırıyor:
— “Kardeşim ilaç soruyoruz, felsefe yapma!”
Ama işte ben İzmir’de büyümüş biri olarak her şeyi biraz fazla düşünüyorum. Bu bir hata değil, bir yazılım güncellemesi gibi.
Kontil sabah mı akşam mı? yanlış bilgiyle yaşam stratejisi
Şimdi dürüst olalım: İnternette veya çevremizde dolaşan bilgi her zaman net değil. Ama insanlar netmiş gibi davranmayı çok seviyor.
Birisi diyor:
— “Sabah aç karnına.”
Bir diğeri:
— “Yok akşam yatmadan.”
Ben burada şunu fark ediyorum:
Herkes bir şey biliyor ama kimse her şeyi bilmiyor.
İç ses:
“Bu aslında çok normal bir durum.”
Dış ses:
“Tamam sabah alıyorum o zaman.”
Kontil sabah mı akşam mı? ve insanın emin olma ihtiyacı
İnsanlar aslında doğruyu değil, emin olmayı seviyor.
Çünkü emin olmak, huzur veriyor.
Yanlış bile olsa:
“En azından karar verdim.”
İşte bu cümle hayatımızın özeti.
Ben de bazen sabah uyanıp hiçbir şey bilmediğim halde kendime güvenmeye çalışıyorum. Tıpkı “Kontil sabah mı akşam mı?” sorusuna cevap verir gibi.
Kontil sabah mı akşam mı? sahil yürüyüşü aydınlanması
Bir gün yine Karşıyaka sahilde yürürken bu soru kafamda dönüyordu. Martılar bağırıyor, insanlar koşuyor, ben yavaş yürüyorum.
Ve düşündüm:
“Belki de mesele sabah ya da akşam değildir.”
Çünkü bazı şeyler saatle değil, düzenle ilgilidir.
Ama bunu arkadaş grubuna anlatsam kimse dinlemez.
Çünkü onlar çoktan başka bir tartışmaya geçmiş olur:
— “Kontil mi Kontil mi?”
Hayat böyle bir şey.
Kontil sabah mı akşam mı? yanlış sorudan doğru düşünceye geçiş
Belki de en önemli nokta şu:
Bazen doğru cevabı bulmaya çalışırken yanlış soruya fazla takılıyoruz.
“Kontil sabah mı akşam mı?” sorusu aslında bir yön sorusu değil, bir güven sorusu.
Ne zaman alacağımı değil, doğru yapıp yapmadığımı bilmek istiyorum.
Ve bu his, İzmir sıcağında daha da yoğunlaşıyor.
İç ses final modu
İç sesim son bir cümle kuruyor:
“Belki de herkes biraz yanlış biliyor ama yine de hayat devam ediyor.”
Ben de cevap veriyorum:
“Evet, ama en azından sabah mı akşam mı onu bir netleştirseydik…”
Sonra telefon çalıyor:
— “Kardeşim Kontil sabah mı akşam mıydı ya?”
Ve döngü başa sarıyor.